Çocuklarda göz tembelliğine dikkat!

Hızlı gelişim ve rekabet koşullarının zorlaştığı bir dünyada, sağlıklı çocuklar yetiştirmek ve onların istediği meslekleri yapabilmeleri için göz sağlığının korunması çok önemli. Özellikle halk arasında göz tembelliği olarak bilinen ambliyopinin erken teşhis edilip tedavi edilmesi, yaşamsaldır. Ne yazık ki  7-8 yaşlarından sonra tespit edilen göz tembelliğinin tedavisi mümkün değil.

Anadolu Sağlık Merkezi’nden Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Naci Sakaoğlu, çocuklarda göz sorunları ile ilgili soruları yanıtladı.
   
Çocuklarda göz bozuklukları en erken ne zaman teşhis edilebilir?
Çocuklar doğduklarında gözleri henüz erişkin görme fonksiyon ve boyutlarına sahip değildir. Zamanla gözün ön arka çapındaki artış ve kornea ile lensin boyutlarındaki değişim ile göz hareketlerindeki uyum, objeyi fikse edebilme yeteneği ile görme fonksiyonu gelişir. Çocuklarda, ilk 6 yaş içinde görme gelişiminin % 90‘ı gerçekleşir. 9 yaşına kadar az da olsa değişimin devam ettiği düşünülmektedir.Göz gelişiminde en önemli dönem 0-3 yaş arasıdır. Hemen hemen ilk 6 ay içerisinde odaklama oluşur ve genellikle emetrop (normal  göz ) olurlar. Dolayısıyla ilk 6 ay içerisinde kırma kusurları çok değişkendir ve fikir verici değildir. Bu dönem muayenesinde; haricen göz incelemesi ile doğumsal göz hastalıkları tespit edilebilir ya da göz bebeğine ışık düşürülerek retinanın sağlıklı olup olmadığı belirlenebilir.  Kırma kusurları 6. aydan itibaren sağlıklı sonuç verir. Göz, çocuk 3 yaşına kadar en önemli gelişimini sağlar., 6 yaşına kadar da devam eder. 6. yaştan itibaren yavaşlayarak 7-8 yaşlarında gelişimini tamamlar.

Çocukları hangi yaşlarda göz muayenesine götürmek gerekir?
Yeni doğan bebeklerin göz sağlığının belirlenmesinde, doğum hastane koşullarında yapılmış ise gerek doğum hemşiresinin gerekse çocuk doktorunun gözlemleri çok önemlidir. 3 yaşın sonuna kadar çocukların mutlaka bir göz hekimi tarafından görülmesi şarttır. Hemen okula başlamadan önceki dönem ise (6 yaş civarı ) belki de son şans sayılabilecek dönemdir. Bu süreçte gerçekleştirilecek muayeneyle görme bozuklukları tespit edilebilir, oluşabilecek göz tembelliği engellenebilir. Ayrıca görmeye bağlı olarak meydana gelebilecek okul başarısızlıklarının önüne geçilebilir.

ÇOCUKLARDA EN YAYGIN GÖZ SORUNU ŞAŞILIK

En sık rastlanan çocuk göz bozuklukları hangileri ve tedavileri nasıl yapılır?
Çocuklarda en sık rastlanan görme bozukları; kırma kusurları ve şaşılıktır.
Göz tembelliğine yol açma açısından birinci sırada hipermetroplar yer alırken ikinci sebebi de şaşılıklardır. Şaşılık sonucu kayan gözün kullanılamamasına bağlı olarak oluşan tembelliğinin giderilebilmesi için erken yaşta gözlük ve cerrahi gerekebilmektedir. Ayrıca kapama tedavileri ile desteklenmesi gerekir. Bu tedavilerde başarının en önemli koşulu erken dönemde tespit edilip ebeveynlerin göz hekimi ile yakın bir işbirliğine girmesidir.

Hangi belirtiler, hangi rahatsızlığın belirtisidir?
Çocuklarda şayet kayma yoksa, kırma kusurlarının ve buna bağlı oluşan göz tembelliğinin tespiti çok zordur. Göz dışarıdan tamamen normal görüldüğü için  ailelerin bunu anlaması mümkün değildir. Bunun için mutlaka göz hekimine görünmek gerekmektedir. Sonuç olarak bu rahatsızlıklar çoğunlukla herhangi bir bulgu vermediği için 4 yaşına kadar çocukların mutlaka bir göz hekimine götürülmesi gerekir. Gecikmeden tedaviye başlanması iyileşmenin sağlanması açısından çok önemlidir. Gelişmiş toplumlarda 45 yaş altında % 2-3’lük görülme oranı ile göz tembelliği, görme kaybına sebep olan hastalıkların birincisidir.

Göz tembelliği nedir? Tedavisi var mı?
Göz tembelliği, muayene ile saptanılabilen bir patoloji olmaksızın gözlükle tam olarak iyileştirilebilmesine rağmen bir ya da iki gözün görme keskinliğinin azalması ya da eksik olmasıdır. En önemli sebepleri belli numaralar üstündeki hipermetroplar ve astigmatlardır. İkinci sıklıktaki sebebi ise özellikle içe kaymalardır. Hipermetroplarda da yakında bulanık görme olduğu için beyine görsel uyarı yeterince gitmeyecek ve görme gelişimini tamamlanamayacaktır. Sonuçta  net görme öğrenilmediği için göz tembelliği oluşacak ve sonradan düzeltilemeyecektir. Burada önemli olan kırma kusurunun erken fark edilmesi, daha bozuk olan gözün tembelleşmemesi için diğer gözün kapatılarak çalıştırılmasıdır. Göz tembelliğinin engellenebilmesinde en önemli faktör  ise tedaviye başlama yaşıdır. 6- 7 yaşlarından sonra başarı çok düşüktür. Şaşılıkta ise kayan gözün kullanılamamasına bağlı az görme ve tembellik oluşacaktır. Bunun önüne geçmek için sağlam gözün belirli süreler kapatılması tembelliği engeleyecektir. Şaşılarda derinlik hissi yoktur ya da çok azdır.
Tembelliğinin tedavisi ile bunun da önüne geçilmiş olur.

GÖRME SORUNLARI ÖĞRENMEYİ ENGELLİYOR

Bilgisayar ve televizyon göz sağlığını nasıl etkiler? Ne kadarına izin vermeli?
Çocuklarda bilgisayar ve televizyonun gözün gelişimine ve tembelliğe herhangi etkisi yoktur. Ancak uzun süre bilgisayara bakanlarda göz yaşına bağlı problemler ortaya çıkmaktadır. Sanılanın aksine çocuğun televizyona ya da bilgisayara yakından bakması gözün gelişimini olumsuz etkilemez. Hatta televizyona yakın bakan çocukların kırma kusuru olabileceği düşünülerek bir göz hekimine götürmek gerekir. Ancak genel olarak bir saatlik bir bilgisayar kullanımı sonrasında en az 10- 15 dakika ara vermek gerekmektedir.

Göz bozukluklarının öğrenme üzerindeki etkisi ne kadar?
Öğrenmenin en önemli ayağını görsel algılamanın oluşturduğu düşünülecek olursa göz bozukluğunun öğrenme üzerindeki etkisinin bilinenden daha fazla olduğu anlaşılacaktır.  Bu sebeple kreş döneminden başlayarak tarama testleri ile görme bozukluklarının tespit edilmesi çok önemlidir. Sonuç çağdaş yaşamın giderek artan görsel ihtiyaçları, en önemli görme bozukluğu sebebi olan göz tembelliğini giderek artan bir sosyal , entellektüel ve ekonomik problem olarak ortaya çıkarmaktadır. Zamanında tespit edildiğinde tam bir tedavisi mümkün olan göz tembelliği için ailelere ve çocuk hekimlerine (aileyi yönlendirmesi açısından) büyük görev düşmektedir.

Kaynak: Anadolu Sağlık Merkezi web sitesi
(www.anadolusaglik.org)

BU KONUYLA İLGİLİ DİĞER HABERLER

Göz Sağlığı Okul Başarısını Etkiliyor

Okul Öncesi Göz Muayenesinin Önemi

Göz Bozukluğu Okul Başarısını Etkiler Mi?

Çocuklarda Şaşılık

Çocukta Gözlük Kullanımının Önemi

Çocuklarda Göz Hastalıkları