Gebelik sırasında kadınlar daha önceden yaşamadıkları pek çok değişik durumlarla karşılaşabilirler. Özellikle ilk gebeliğini yaşayanlarda bu durumlar bebeğin sağlığı ve ona zarar verip vermeyeceği konusunda anne adaylarının endişe duymasına neden olabilmektedir. Kaşıntı gebelik süreci içerisinde anne adaylarının en çok sıkıntıya düştükleri durumların başında yer alır. Kaşıntı çoğu zaman hem anne adayı hem de bebek açısından tehlike oluşturabilecek bir durumun habercisi değildir. Ancak bazı özel durumlar da söz konusu olabilmektedir.
Gebelik süreci içerisinde hızla büyüyen karın ve memeler etrafında deride gerilmeler olmakta ve bunun sonucu olarak deri çatlakları meydana gelmektedir. Bu çatlakların ilk belirtisi kaşıntıdır ve bu bölgelerde kaşıntının olması son derece normaldir. Hormonal değişimler de ciltte hassasiyeti arttırarak kaşıntıya yol açabilir. Artan östrojen düzeylerine bağlı olarak avuç içi ve ayak tabanlarında kızarıklık görülebilir ve bu tabloya kaşıntı eşlik edebilir. Bu durum doğumdan hemen sonra gerileyerek kaybolur. Deri gebelik sırasında normalden daha aktif bir organ olup ter bezlerinin çalışması da hızlanır. Daha çok terlemeye bağlı olarak meme altlarında, kasıklarda ve diğer deri kıvrımlarında döküntüler oluşur. Bu bölgelerde önce egzema sonrasında deri mantarı ve enfeksiyonlar gelişebilir ve bu da kaşıntıya yol açabilir.
Vajina çevresindeki kaşıntılar genital mantar enfeksiyonuna, anüs çevresindeki kaşıntılar ise hemoroid ya da barsak parazitlerine bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bunun dışında gebe olmayan bir insanda kaşıntıya neden olabilecek egzema, cilt kuruluğu, sedef hastalığı, besin alerjileri, şeker hastalığı gibi durumlar da gebelikte kaşıntının altında yatan neden olarak karşımıza çıkabilir.
Hemen herkeste görülebilen bu tip kaşıntılar ile başa çıkmak için alınabilecek kolay önlemler vardır. Bunlardan en basiti çok sıcak su ile banyo yapmaktan kaçınmaktır. Sıcak su cildi kurutarak elastikiyetini azaltır. İdeal olan ılık su ile banyo yapmaktır. Banyo sonrası sabun ve şampuanı iyice durulamak ve yumuşak bir havlu ile iyice kurulamak önemlidir. Bazı parfümler ciltte rahatsızlığa neden olabileceğinden kokusuz kremler ile vücudu nemlendirmek yararlı olacaktır. Bol ve pamuk bazlı kıyafetlerin tercih edilmesi, günün çok sıcak saatlerinde sokağa çıkılmaması da alınabilecek basit ama etkili önlemlerdir. Gebelik kaşıntıları gebeliğin kendisine bağlı deri hastalıkları ya da daha da önemlisi safra yolları ile ilgili problemlerin belirtisi şeklinde de ortaya çıkabilir.
Bu grupta yer alan deri hastalıklar içerisinde en sık görüleni “Gebeliğin Ürtikeriyal Papul ve Plakları”(PUPP) adını verdiğimiz ve gebelerin yaklaşık olarak yüzde 0,33- 0,76`sında gözlemlediğimiz deri hastalığıdır. Genel olarak ilk gebeliğin son üç ayında veya nadiren doğum sonrası dönemde gelişir. Yaklaşık 6 hafta içerisinde kaybolur. Göbek çevresinde kaşıntılı kırmızı kabarıklıklar şeklinde eğer varsa karın çatlaklıklarının etrafında ortaya çıkar. Giderek kalçalara, bacaklara ve hatta kollara doğru yayılır. Yüz, avuç içleri ve ayak tabanları etkilenmez. Bu durum hem anne adayı hem de bebek için zararsız olmakla birlikte bazen çok rahatsız edici boyutta kaşıntıya neden olabilir ve hatta kaşıntıdan dolayı gebeler gece uyumakta zorluk çekebilirler.
Tanısı cilt doktoru tarafından konur. Tedavisinde ise rahatlatıcı kremler, kalaminli losyonlar ve gerekli durumlarda alerji ilaçları kullanılır. Bu tedaviye dirençli olan nadir durumlarda ağızdan alınan steroidlerin kullanılması gerekli olabilir.PUPPP genelde doğumdan sonra birkaç gün içinde kendiliğinden kaybolur. Nadiren doğumdan sonra birkaç hafta daha devam edebilir. Bir gebeliğinde PUPPP yaşayan annelerin takip eden gebeliklerinde aynı duruma maruz kalmaları nadirdir.PUPPP`dan daha nadir görülen gebeliğe bağlı bir cilt problemi olmasına karşın gebelikle ilişkisi tam olarak ispatlanamamış olan diğer bir deri hastalığı ise “gebelik prurigosu”dur. Görülme ihtimali 300 gebelikte 1 olup gebeliğin tüm dönemlerinde görülebilir. Kolların dış yüzlerinde ve nadiren de karında kırmızı, böcek ısırığına benzer kabarık döküntüler şeklinde ortaya çıkar. Bazen de kabuklu yaralar halini alabilir. Çok kaşıntılı bir durum olmakla beraber anne adayı ve bebeğin sağlığı açısından bir risk oluşturmaz. Gebelik sonlandıktan sonra da kendiliğinden kaybolur.
”Herpes Gestasyones” nadir gözlenen bir deri hastalığıdır. Genellikle ikinci üç ayın son dönemlerinde ya da üçüncü üç ayın ilk dönemlerinde ortaya çıkar. Karın bölgesinde ani gelişen yoğun kaşıntı ve kabarık döküntüler şeklinde başlayıp kısa süre içerisinde içi su toplamış kabarcıklar halini alır. Ayak tabanı, avuç içleri ve yüzde gözlenmez. Oluşan kabarcıklar ve döküntüler çok kaşıntılıdır. Adında herpes(uçuk) geçmesine karşın uçuk virusu ile bir bağlantısı yoktur. Çoğunlukla doğuma yakın ya da doğumdan hemen sonra alevlenme gösterir. Kaşıntı şikayeti dışında anne için bir risk yaratmasa da bebekte büyüme sorunlarına ve hatta erken doğumlara neden olabilmektedir.
Diğer bir nadir gözlenen deri hastalığı ise “Gebeliğin Pruritik Foliküliti” dir. Genellikle gebeliğin 4- 9. aylarında ortaya çıkan ve doğum sırasında veya doğumdan hemen sonra kendiliğinden kaybolan bir deri hastalığıdır. Kollarda ve gövde de kırmızı küçük kabarıklıklar şeklinde ortaya çıkar. Gebelik döneminde kanda progesteron artışına bağlı olabileceği üzerinde durulmuştur.
”Gebeliğin İntrahepatik Kolestazı” ise yukarıda bahsetmiş olduğumuz diğer deri hastalıklarından biraz daha farklı bir tablo sergiler. Genellikle gebeliğin son üç ayının başında görülmekle birlikte ilk üç ay da da ortaya çıkan vakalar vardır. Hafif şiddette karaciğer içi safra yollarının işlev bozukluğu sonucu ortaya çıkar. Karaciğerde üretilen safra, safra kanalları içerisinde normal şekilde ilerleyerek safra kesesine ulaşamaz ve bu durumda safra tuzları kana karışarak deride birikir. Herhangi bir döküntü olmamasına karşın gebede şiddetli bir kaşıntı vardır. Bazen bu şiddetli kaşıntıya bağlı deride kızarıklıklar ve tırnak izlerine bağlı küçük kesikler ortaya çıkabilir. Başlangıçta kaşıntılar geceleri ve bölgesel iken sonra tüm gün ve bütün vücudu kaplayabilir. Kaşıntıyı takiben 4 hafta içerisinde sarılık ortaya çıkar. Tanısı kan testleri ile konur. Kan serumunda safra asitlerinde artış ve karaciğer fonksiyon testlerinde hafif anormallikler bulunabilir.
Hastalığın ortaya çıkışında genetik faktörlerin önemli olabileceği üzerinde durulmaktadır. İntrahepatik kolestaz tehlikeli bir durumdur. Bebekte gelişme geriliği ve hatta anne karnında ölüme neden olabilir.Şiddetli kolestaz varlığında bebeği riske atmamak için doğum planlanarak bebek erken dünyaya getirilebilir. Durum genelde doğumdan sonra kendiliğinden düzelir. Ancak takip eden gebeliklerde tekrarlama olasılığı yüksektir.
Sonuç olarak gebelik sırasında ortaya çıkan döküntü ile birlikte olan ya da olamayan kaşıntılarda deri hastalıkları uzmanına(dermatolog) başvurulmalı, dermatolog tarafında detaylı bir deri muayenesi yapılmalı gerekirse kan tahlilleri ve biyopsi ile tanı konulmalıdır.
Kaynak: Acıbadem Hastanesi (Dr. Elif Gürgen Ersoy)
(www. acibadem.com.tr)
BU KONUYLA İLGİLİ DİĞER HABERLER
Hamilelikte Kaşıntı | 
